Pamiątki

W zbiorach Muzeum POLIN znajduje się wiele obiektów codziennego użytku, które na pozór skromne i nieznaczne, wiążą się historią konkretnej osoby lub rodziny. Określane bywają „rzeczami z historią”. Wśród tych pamiątek znajdują się między innymi utensylia kuchenne oraz inne przedmioty związane z jedzeniem. O niektórych wiemy mniej, niektóre jednak są lepiej udokumentowane i pozwalają nam opowiedzieć historie osób, do których należały.

Sztućce pozostawione przez letników


Sztućce – łyżka stołowa i dziewięć łyżek deserowych, pochodzące z różnych kompletów – są pamiątką po żydowskiej rodzinie z Łodzi, która co roku spędzała letnie miesiące u państwa Marciniaków w Orchowie. Byli to religijni Żydzi, którzy przestrzegali zasad koszerności. W związku z tym także na letnisku posługiwali się własnymi sztućcami. Wakacje 1939 roku były ostatnimi, które spędzili w Orchowie. Nawet, jeśli ocaleli z Zagłady, nigdy nie przyjechali ponownie do tego miejsca. Po wybuchu wojny rodzina Marciniaków została wypędzona z domu, który zajęli Niemcy. Kiedy po zakończeniu wojny wróciła do Orchowa, odnalazła w mieszkaniu część sztućców swoich dawnych gości.
Ułożone obok siebie metalowe lub srebrne łyżeczki i łyżka. Są lekko pociemniałe. Każda z nich ma drobny dekor.

Komplet łyżek

Polska, okres międzywojenny, fot. Lech Sandzewicz.
Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN, Warszawa

Garnek z aluminium lotniczego

Garnek został wykonany przez Abrahama Kacmana w Kujbyszewie na Syberii z okazji przyjazdu żony i synka w 1944 roku. Abraham i Chana Kacmanowie, przed wojną zamieszkali w Warszawie, po jej wybuchu wraz z synkiem Waliszem przedostali się na Ukrainę. Szybko zostali rozdzieleni. Abrahama powołano do wojskowego radzieckiego batalionu pracy i skierowano na Syberię. Chana z Waliszem uciekła przed armią niemiecką do Kazachstanu. W 1944 roku dzięki moskiewskiej delegaturze Czerwonego Krzyża udało się jej odnaleźć męża i uzyskać zezwolenie władz na przyjazd do niego na Syberię. Oczekując na to spotkanie, Abraham zrobił garnek, który rodzina zabrała ze sobą, wracając do Polski pod koniec 1945 roku.
Okrągły niewysoki garnek w srebrnym kolorze.

Garnek z aluminium lotniczego

Kujbyszew na Syberii, 1944, fot. Lech Sandzewicz.
Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN, Warszawa
Zobacz 3D

Zeszyty z przepisami kuchennymi

Zeszyty z przepisami kuchennymi prowadzone były po wojnie przez Polę Najder w latach 60. - 80. XX wieku. Są w nich zapisane odręcznie lub wycięte z gazet przepisy na zupy, dania mięsne, ryby, przekąski i ciasta. Wśród przepisów jest wiele dań z wieprzowiny, co świadczy o zupełnym odejściu od tradycji żydowskiej.
Pola Najder urodziła się w 1917 roku w Kołomyi. Po drugiej wojnie światowej wyjechała z mężem Marcelim Najderem najpierw do Izbicy, potem Bolesławca, następnie mieszkała w Zielonej Górze, Warszawie i Szczecinie. Pracowała w branży farmaceutycznej jako aptekarka. Zmarła w Szczecinie w 1997 roku. Jej zeszyty z przepisami zostały przekazane Muzeum POLIN w 2020 r. przez syna – Tomasza Najdera.
Rozłożony pożółkły zeszyt. Na jednej stronie wycinki z gazet z przepisami. Na drugiej u góry ręcznie napisany przepis na pierogi leniwe, pod nim 2 wycinki z gazet.

Zeszyt z przepisami Poli Najder, lata 60.-80. XX w.

Polska, fot. Lech Sandzewicz.
Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN, Warszawa
Zobacz powiązane obiekty
Zeszyt z przepisami Poli Najder, lata 60.-80. XX w.
Zeszyt z przepisami Poli Najder, lata 60.-80. XX w.
Zeszyt z przepisami Poli Najder, lata 60.-80. XX w.
Zwiedzaj dalej
Wspomnienia
Stół Wspomnień
PRZEWIJAJ
lub PRZECIĄGAJ
by iść dalej
używamy cookies!